Editorial, Τεύχος 3

Οι πόλεις και τα σημάδια. 1.

Περπατάς για μέρες ανάμεσα στα δέντρα και τις πέτρες. Σπάνια το μάτι σου σταματάει πάνω σ’ ένα πράγμα κι αυτό μόνο όταν το έχει αναγνωρίσει από το σημάδι κάποιου άλλου πράγματος: ένα αποτύπωμα πάνω στην άμμο δείχνει το πέρασμα της τίγρης, ένας βάλτος αναγγέλλει μια φλέβα νερού, το λουλούδι του ιβίσκου το τέλος του χειμώνα. Τα υπόλοιπα μένουν βουβά και συνεχώς αλλάζουν μεταξύ τους θέση: τα δέντρα και οι πέτρες είναι μόνο αυτά που είναι.

Τελικά το ταξίδι σε οδηγεί στην πόλη Ταμάρα. Εκεί μπαίνεις από δρόμους γεμάτους επιγραφές που προεξέχουν από τους τοίχους. Το μάτι δε βλέπει πράγματα αλλά σχήματα πραγμάτων που σημαίνουν άλλα πράγματα· η τανάλια δείχνει το σπίτι του πρακτικού οδοντογιατρού, το τσουκάλι την ταβέρνα, οι λόγχες τους στρατώνες, η ζυγαριά το μανάβικο. Αγάλματα και θυρεοί απεικονίζουν λιοντάρια δελφίνια πύργους αστέρια· σημάδι πως κάτι – ποιός ξέρει τι – έχει για σημάδι ένα λιοντάρι ή δελφίνι ή πύργο ή αστέρι. Άλλα σήματα ειδοποιούν γι’ αυτό που σ’ ένα μέρος απαγορεύεται – να μπαίνεις σστο δρομάκι με τα κάρα, να κατουράς πίσω απ’ το κιόσκι, να ψαρεύεις με το καλάμι απ΄τη γέφυρα – και γι’ αυτό που επιτρέπεται – να ποτίζεις τις ζέμπρες, να παίζεις με τις μπίλιες, να καίς τα πτώματα των γονιών σου. Από τις πόρτες των ναών φαίνονται τα αγάλματα των θεών, ο καθένας με τα δικά του χαρακτηριστικά: το κέραςτης Αμάλθειας, την κλεψύδρα, τη μέδουσα, έτσι που ο πιστός μπορεί να τους αναγνωρίζει και να τους απευθύνει τις ανάλογες προσευχές. Αν κάποιο κτίριο δεν έχει καμμία επιγραφή ή σχήμα, η ίδια του η μορφή και η θέση του μέσα στη διάταξη της πόλης αρκούν για να δείξουν τη λειτουργία του· το παλάτι, η φυλακή, το νομισματοκοπείο, η πυθαγόρειος σχολή, το πορνείο. Ακόμα και τα εμπορεύματα που οι πωλητές εκθέτουν στους πάγκους αξίζουν όχι αυτά καθεαυτά αλλά σα σημάδια άλλων πραγμάτων· ο κεντημένος κεφαλόδεσμος σημαίνει κομψότητα, το χρυσοποίκιλτο κλειστό φορείο εξουσία, οι τόμοι του Αβερόη γνώση, το περιδέραιο του αστραγάλου ηδονή. Το βλέμμα διατρέχει τους δρόμους σα να ήταν γραμμένες σελίδες: η πόλη σου υπαγορεύει κάθε τι που πρέπει να σκεφτείς, σε κάνει να επαναλαμβάνεις το δικό της λόγο και ενώ πιστεύεις πως επισκέπτεσαι την Ταμάρα δεν κάνεις άλλο από το να καταγράφεις τα ονόματα που μ’ αυτά εκείνη καθορίζει τον εαυτό της και όλα τα μέρη της.

Πώς είναι η αληθινή πόλη κάτω απ’ αυτό το πυκνό περίβλημα των σημαδιών, τι περιέχει ή τι κρύβει, φεύγεια από την Ταμάρα χωρίς να το μάθεις. Έξω εκτείνεται η γη, άδεια, ως τη γραμμή του ορίζοντα· ανοίγει ο ουρανός, τρέχουν τα σύννεφα. Στη μορφή που το τυχαίο και ο αέρας δίνουν στα σύννεφα γυρεύεις ήδη ν’ αναγνωρίσεις σχήματα: ένα ιστιοφόρο, ένα χέρι, έναν ελέφαντα…

<Ίταλο Καλβίνο, οι αόρατες πόλεις

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>