Editorial, Τεύχος 4

citroen factory_gray

Επιστρέφω στο σπίτι, αποκαμωμένος και γεμάτος αγωνία. Γιατί με πονούν όλα μου τα μέλη; Γιατί πονάω στον ώμο, στα μπούτια; Κι όμως, το καμινέτο και η σπάτουλα δεν ήταν και τόσο βαριά… Είναι σίγουρα η επανάληψη πανομοιότυπων κινήσεων. Και η ένταση στην προσπάθεια να ξεπεράσω την αδεξιότητά μου. Και ότι έμεινα όρθιος όλο αυτό το διάστημα˙ δέκα ώρες. Και οι άλλοι όμως το ίδιο κάνουν. Είναι άραγε το ίδιο εξαντλημένοι;

Σκέφτομαι: ανικανότητα του διανοούμενου για σωματική προσπάθεια. Απλοϊκότητα. Δεν πρόκειται μονάχα για σωματική προσπάθεια. Η πρώτη μέρα στο εργοστάσιο είναι τρομακτική για όλο τον κόσμο, πολλοί θα μου μιλήσουν γι’ αυτή στη συνέχεια, συχνά με αγωνία. Ποιό πνεύμα, ποιό σώμα μπορεί να αποδεχτεί, δίχως μια κίνηση εξέγερσης, την υποδούλωσή του σ’ αυτό το ρυθμό της αλυσίδας που εκμηδενίζει, που είναι ενάντια στη φύση; Την ταπείνωση και τη φθορά της αλυσίδας τη ζουν όλοι με την ίδια βιαιότητα, εργάτης και αγρότης, διανοούμενοι και χειρωνάκτες, μετανάστες και Γάλλοι. Και δεν είναι σπάνιο να δεις έναν καινούριο να πληρώνεται το μεροκάματό του το ίδιο κιόλας βράδυ της πρώτης μέρας, τρομαγμένος από το θόρυβο, τις λάμψεις, την τερατώδη διαστολή του χρόνου, τη σκληρότητα των ατελείωτα επαναλαμβανόμενων κινήσεων, τον αυταρχισμό των υπευθύνων και τη στεγνότητα των διαταγών, την καταθλιπτική ατμόσφαιρα φυλακής που παγώνει το τμήμα. Να μείνεις μήνες και χρόνια εκει μέσα; Μπορείς να το διανοηθείς; Όχι, καλύτερα η φυγή, η φτώχεια, η αβεβαιότητα κάποιας μικροδουλειάς˙ οτιδήποτε άλλο! Κι εγώ, ο «εγκατεστημένος» 1, θα τα καταφέρω άραγε; Τι θα γίνει αν αύριο εξακολουθώ να μην πετυχαίνω τις κολλήσεις; Θα με πετάξουν έξω; Τι ειρωνεία! Μιάμιση μέρα «εγκατάστασης» στο εργοστάσιο… και να με σχολάσουν λόγω ανικανότητας! Και τότε, οι άλλοι, αυτοί που δεν έχουν διπλώματα και που δεν είναι ούτε γεροδεμένοι ούτε επιδέξιοι στα χέρια, πως κερδίζουν το ψωμί τους;

Έξω από το εργοστάσιο, η «εγκατάσταση» φαίνεται θεαματική, οι εφημερίδες την έχουν κάνει πραγματικό μύθο. Ιδωμένη από το εργοστάσιο, δεν είναι τίποτα το τρομερό. Ο καθένας απ’ αυτούς που δουλεύουν εδώ έχει μία περίπλοκη ατομική ιστορία συχνά πιο συνταρακτική και πιο περιπετειώδη από εκείνη του φοιτητή που έγινε προσωρινά εργάτης. Οι αστοί φαντάζοται πάντα πως έχουν το μονοπώλιο της ατομικής πορείας. Τι φάρσα! Το μόνο που έχουν είναι το μονοπώλιο του δημόσιου λόγου. Δείχνονται παντού. Οι άλλοι ζουν την ιστορία τους με ένταση, αλλά βυθισμένοι στη σιωπή. Κανείς δε γεννιέται ειδικευμένος εργάτης. Γίνεται. Άλλωστε, εδώ, στο εργαστάσιο, πολύ σπάνια λέει κάποιος για τον άλλον «ο εργάτης που…» Όχι. Λένε: «το άτομο που δουλεύει στη συγκόλληση», «το άτομα που δουλεύει τους προφυλακτήρες». Το άτομο. Δεν είμαι ούτε ο «εργάτης» ούτε ο «εγκατεστημένος». Είμαι «το άτομο που δουλέυει στις κούνιες». Και η ιδιαιτερότητά μου σαν «εγκατεστημένου» παίρνει την ανώδυνη θέση της στο ανακάτωμα των πεπρωμένων και των ειδών.

Η μόνη πραγματική διαφορά με τους συντρόφους μου στο εργοστάσιο – ανάμεσα στους οποίους βρίσκονται και πολλοί ευκαιριακοί εργάτες που ήρθαν από το χωριό ή από άλλες χώρες – είναι πως εγώ θα μπορούσα πάντα να ξαναβρώ τη θέση μου, σα διανοούμενος. Ζω τον κόπο μου όπως αυτοί αλλά είμαι ελεύθερος να καθορίσω τη διάρκεια του. Νιώθω πολύ έντονα αυτή τη διαφορά, σα μια ιδιαίτερη ευθύνη. Δε μπορώ να την εξαφανίσω. Η καταπίεση, όση κι αν είναι, ποτέ δε θα μπορέσει να με χτυπήσει το ίδιο σκληρά μ’ αυτούς.

<Ρομπέρ Λινάρ, ο Εγκατεστημένος

Σημειώσεις:

  1. «εγκατεστημένος», «εγκατάσταση»: όρος που κυριάρχησε στη Γαλλία μετά το κίνημα του Μάη του ’68 και υποδηλώνει τους αγωνιστές που – φοιτητές στην πλειοψηφία τους – εγκατέλειψαν τα πανεπιστήμια και πήγαν να δουλέψουν στα εργοστάσια. Η «έξοδος» αυτή υπήρξε πραγματικά μαζική (εκατοντάδες φοιτητές «εγκαταστάθηκαν» στην περίοδο 69-71) και έπαιξε ουσιαστικό ρόλο στην ανάπτυξη του εργατικού κινήματος στη Γαλλία, κυρίως των ανειδίκευτων εργατών στην αλυσίδα συναρμολόγησης που στην πλειοψηφία τους ήταν μετανάστες και γυναίκες. Ιδεολογικό υπόβαθρο της «εγκατάστασης» ήταν η θέληση για απόρριψη των προνομίων που δίνει στο διανοούμενο επαναστάτη η κοινωνική του θέση και για σύνδεση με την εργατική τάξη ώστε να προωθηθεί η αμφισβήτηση στα εργοστάσια. Η αρχή της «εγκατάστασης» στηριζόταν στο να «υπηρετούμε το λαό» του Μάο Τσε Τουνγκ, που είναι άλλωστε ο πρώτος που μίλησε για «εγκατάσταση».

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>