“Wii-habilitation”: Το Wii σαν εργαλείο φυσικοθεραπείας

«Θέλεις να παίξουμε ξιφομαχία ή εκείνο που κόβεις τα φρούτα;» ρωτά τη μικρή Κατερίνα η φυσικοθεραπεύτρια της ΕΛΕΠΑΠ. «Τα φρούτα» απαντά το 10χρονο κορίτσι. Η φυσικοθεραπεύτρια πατάει τα κουμπιά στο τηλεχειριστήριο και επιλέγει το πρόγραμμα. Κατόπιν, στέκεται πίσω από τη μικρή Κατερίνα σαν να την αγκαλιάζει, και με τα χέρια της κρατά τα χέρια του κοριτσιού. Κάνουν μια παράξενη σπαθογραφία στον αέρα κρατώντας το τηλεχειριστήριο. Διαγράφουν διαγώνιες κινήσεις, κοφτές. Στην οθόνη της ηλεκτρονικής παιχνιδοκονσόλας Wii στον απέναντι τοίχο, η Κατερίνα «τεμαχίζει» καρπούζια, πορτοκάλια και κέικ. «Όπως δείχνει, πρέπει να κόψουμε. Δεν θα κουνάς τα πόδια σου. Μαζί. Έτσι, το καταφέραμε! Μην κουνάς το κορμί σου, ανοιχτά ποδαράκια. Πάτα και τα δύο, έτσι, να ’σαι σταθερή. Σφίξε κοιλίτσα και ποπό». 1

Το απόσπασμα περιγράφει μια στιγμή της καθημερινότητας της ΕΛΕΠΑΠ (Ελληνική Εταιρεία Προστασίας και Αποκαταστάσεως Αναπήρων Παίδων), μετά την εισαγωγή της κονσόλας Wii από τον Δεκέμβρη του ’10 στα προγράμματά της. Χρησιμοποιήθηκαν Wii Fit (πλατφόρμα ισορροπίας) και Wii-Sports (τηλεχειριστήριο) σε 39 παιδιά κατά τις συνεδρίες της φυσικοθεραπείας και εργοθεραπείας και σύμφωνα με τους υπευθύνους το πρόγραμμα κρίθηκε με επιτυχία.

Από πού κι ως που, όμως, το Wii χρησιμοποιείται από τους φυσικοθεραπευτές; Την αρχή φαίνεται να την έκανε το Glenrose Rehabilitation Hospital, που βρίσκεται στην πόλη Edmonton, πρωτεύουσα της επαρχίας Alberta του Καναδά, εισάγοντας το Wii στα μέσα περίπου του 2007. Αμέσως, το Wii σαν μέσο αποκατάστασης έγινε η νέα μόδα στον χώρο της φυσικοθεραπείας, φτάνοντας στο σημείο να εκδίδονται επίσημοι ιατρικοί οδηγοί χρήσης του Wii, όπως αυτός της Ένωσης Φυσικοθεραπευτών για το βρετανικό σύστημα υγείας.

Βέβαια, δεν θα έπρεπε να μας παραξενεύει καθόλου το πώς έφτασε τόσο γρήγορα το νοσοκομείο του Edmonton να βρει τόσους πολλούς μιμητές. Από τα πρώτα της βήματα, στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, η φυσικοθεραπεία χρησιμοποιούσε διάφορα μέσα πέραν από τα χέρια των φυσικοθεραπευτών, όπως για παράδειγμα πισίνες. Αργότερα, με την ανάπτυξη της τεχνολογίας και με την εδραίωση του κλάδου 2, η φυσικοθεραπεία εξοπλίστηκε με διαφόρων ειδών μηχανήματα (από διαθερμίες και μαγνητικά πεδία, μέχρι υπερήχους και laser). Από την άλλη, το παιχνίδι ως μέθοδος, είχε εισαχθεί κι αυτό προ πολλού, ειδικά όταν επρόκειτο για ασθενείς νεαρής ηλικίας. Έτσι η εισαγωγή μιας παιχνιδομηχανής, όπως το Wii, θα μπορούσε να πει κανείς ότι αποτελεί φυσική εξέλιξη. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι πολλά νοσοκομεία υποστηρίζουν ότι το σκέφτηκαν από μόνα τους ή ότι τους το πρότειναν, σε κάποιες περιπτώσεις, οι ίδιοι οι ασθενείς.

Το βασικό προτέρημα που φαίνεται να παρουσιάζει το Wii, έναντι των παραδοσιακών ασκήσεων, είναι η δυνατότητα να “απορροφάει” τους παίκτες στο παιχνίδι, ώστε να μην νοιώθουν ότι βρίσκονται σε θεραπεία. Οι συνηθισμένες ασκήσεις τεντώματος και ανύψωσης που βοηθούν τους αρρώστους ή τους τραυματισμένους να ανακτήσουν δύναμη μπορεί να είναι επίπονες, επαναλαμβανόμενες και εντελώς βαρετές. Στην πραγματικότητα, πολλοί ασθενείς λένε ότι η φυσικοθεραπεία υπάρχει για να προσφέρει πόνο και βασανιστήρια,όπως υποστηρίζει ο James Osborn, ο οποίος εποπτεύει υπηρεσίες αποκατάστασης στο νοσοκομείο Herrin του νότιου Ιλινόις. «Στο σύστημα Wii, επειδή αποτελεί μια είδους πλατφόρμα παιχνιδιού, δημιουργεί αυτού του είδους την εσωτερική ανταγωνιστικότητα. Ακόμα κι αν παίζεις μποξ ή τένις εναντίον μιας φιγούρας στην οθόνη, είναι εντυπωσιακό πόσοι πολλοί από τους ασθενείς θέλουν να νικήσουν τον αντίπαλό τους». 3

Πέραν όμως από την χαρά του παιχνιδιού και την απομάκρυνση της συγκέντρωσης από την μονοτονία και τους πόνους των ασκήσεων, το Wii, φαίνεται να προσφέρει κι ένα άλλο βασικό πλεονέκτημα. Όντας video game, ανήκει κι αυτό στην κατηγορία ηλεκτρονικές μηχανές, που σημαίνει ότι υπάρχει η δυνατότητα της καταγραφής και της αναπαράστασης των αποτελεσμάτων της θεραπείας σε πραγματικό χρόνο, αλλά και της αποθήκευσης όλης αυτής της πληροφορίας για περαιτέρω επεξεργασία. Στο παράδειγμα της ΕΛΕΠΑΠ, από την μία χρησιμοποιείται το Wii, για την αναπαράσταση των κινήσεων του σώματος (ταχύτητα, εύρος, ένταση κλπ) και από την άλλη με την χρήση επιφανειακών ηλεκτροδίων στο σώμα, ανιχνεύεται η ηλεκτρική δραστηριότητα των μυών, η οποία μέσω μιας συσκευής «βιοανάδρασης» μπορεί να αναπαρασταθεί σαν εικόνα και ήχος.

Όλη αυτή την διαδικασία, όπως και απείρως άλλα παραδείγματα που συναντιούνται σε άλλους τομείς της εργασίας, σπανίως αντιμετωπίζεται σαν αυτό που είναι και κυρίως αναγνωρίζονται μέσα από το πρίσμα άλλοτε του τεχνοφετιχισμού και άλλοτε του τεχνοφοβισμού. Μια αμερικανίδα πανεπιστημιακός, ειδική στο θέμα4, υποστηρίζει πως μπορεί το Wii να έχει τραβήξει όλα τα φώτα πάνω του, αλλά ψάχνοντας, πάντα βρίσκεις από πίσω έναν θεραπευτή και υποστηρίζει πως η τεχνολογία δεν θα αντικαταστήσει ποτέ τα χέρια του. Αυτό μπορεί να είναι αλήθεια, αλλά είναι άλλο τα χέρια του θεραπευτή να δουλεύουν κατευθείαν πάνω στον ασθενή κι άλλο να πατάνε κουμπιά σε κάποιο πληκτρολόγιο μπροστά από μια οθόνη. Ειδικά όσον αφορά την φυσικοθεραπεία, παρόλη την έκταση που έχει πάρει το Wii σαν μέσω αποκατάστασης, η Nintendo, όπως και οι υπόλοιπες εταιρείες video games, δεν φαίνεται να έχουν εκμεταλλευτεί ακόμα το γεγονός εμπορικά. Τουλάχιστον απ’ όσο ξέρουμε.

Σημειώσεις:

  1. «Παιχνίδια ζωής με την κονσόλα Wii», Καθημερινή, 10/3/12
  2. H φυσικοθεραπεία αναπτύχθηκε σε αυτοτελή θεραπευτικό κλάδο κυρίως μετά τον Α’ και περισσότερο τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, εξαιτίας της παρουσίας μεγάλου αριθμού ανθρώπων με σοβαρές αναπηρίες οφειλόμενες αφενός στις πολεμικές κακώσεις και αφετέρου σε ένα βαρύ λοιμώδες νόσημα, την πολιομυελίτιδα για την οποία έως το 1960 περίπου δεν γίνονταν προστατευτικός εμβολιασμός.
  3. «Doctors Use Wii Games for Rehab Therapy», The Associated Press, 9/2/08

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>