ReMap 4

Έχει γίνει αναφορά για το συγκεκριμένο θέμα από το περιοδικό antifa barricada 1 και από το αυτοδιαχειριζόμενο στέκι αρχιτεκτονικής 2 στα τέλη του ’11 και στις αρχές του ’12 αντίστοιχα και από άλλους 3. Τότε ήταν το τρίτο ReMap που λάμβανε χώρα (πάντα στην περιοχή του Κεραμεικού και του Μεταξουργείου) και είχε αρχίσει να κάνει εμφανείς τις προθέσεις του τόσο της ίδιας της “καλλιτεχνικής” διοργάνωσης, όσο και των αφεντικών που κρύβονταν από πίσω της. Να λοιπόν που είχαμε την τιμή να ξαναδούμε το ReMap στην Αθήνα, από τις 8 έως τις 30 Σεπτεμβρίου. Πραγματικά δεν ξέρουμε αν ασχολείται κανείς με αυτές τις ξεπεσμένες καλλιτεχνικές προσπάθειες, δεδομένου ότι δεν συχνάζουμε σε τέτοιου είδους event, αλλά αξίζει να αφιερώσουμε λίγο χώρο για την εν λόγω διοργάνωση.

Κατ’ αρχάς για την ιστορία, μια σύντομη επανάληψη των όσων είχαν ανακαλυφθεί από τους συντρόφους. Η εξιστόρηση ξεκινάει από έναν δραστήριο άνθρωπο ονόματι Ιάσων Τσάκωνας, νεαρό για τα δεδομένα της καριέρας του, ο οποίος έχοντας βγάλει αρκετά λεφτά από νταραβέρια real estate στο Αζερμπαϊτζάν εν μέσω εμφυλίου(!) και με ένα ενδιάμεσο σταθμό στην Αντίπαρο αποφάσισε να ασχοληθεί με την “απαξιωμένη” περιοχή του Κεραμεικού και του Μεταξουργείου. Η στρατηγική του συγκεκριμένου επιχειρηματία είχε τέσσερεις βασικούς άξονες: παρακίνηση διαφόρων εθελοντικών ομάδων, υποστήριξη από θεσμικούς φορείς, άκρες στην σχολή αρχιτεκτόνων και διοργάνωση διαφόρων αρχιτεκτονικών διαγωνισμών και φυσικά την καλλιτεχνική ομπρέλα του ReMap. Συνολικά για όλο το project έχουμε και λέμε: εταιρεία “Oliaros” (κατασκευαστική), “KM Properties” (κτηματομεσιτική), “ΚΜ Πρότυπη Γειτονιά” (μη κυβερνητική οργάνωση) και φυσικά το “ΚΜ Remap” (κι άλλη μ.κ.ο).

Όλο αυτό το σύμπλεγμα εταιρειών και μ.κ.ο. αρχίζουν σταδιακά και μεθοδικά να στήνουν το κόλπο του Κεραμεικού-Μεταξουργείου. Η ΚΜ Properties αρχίζει να αγοράζει μισο-τιμής παλιά κτίρια και εγκαταλελειμμένα οικόπεδα, η Oliaros χτίζει ή αναπαλαιώνει μερικά από αυτά, η KM Πρότυπη γειτονιά συγκεντρώνει πρόθυμους εθελοντές να διώξουν άστεγους και να φυτέψουν δεντράκια, ενώ η ΚΜ Remap στήνει μια διάσπαρτη έκθεση σε παλιά, “άδεια” κτίρια και καινούργια ή αναπαλαιωμένα από την Oliaros. Παράλληλα ο Τσάκωνας ξεκινάει αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς για τα κτίρια που έχει στην κατοχή του και βρίσκει άκρες ανάμεσα στους καθηγητές της αρχιτεκτονικής της Αθήνας για να επωφεληθεί των φοιτητικών εργασιών που όλως τυχαίως ακολουθούν το επενδυτικό του πλάνο. Τέλος συμμετέχει σε θεσμικές εκδηλώσεις και συνέδρια, ζητώντας την κάλυψη του κράτους που θα έρθει τελικά με διάφορες φορο-ελαφρυντικές ρυθμίσεις και με 35 εκατ. ευρώ μέσω του προγράμματος Jessica και άλλα 7 μέσω ΕΣΠΑ.

Το βασικό λοιπόν που έχουν να προσφέρουν οι καλλιτέχνες σε όλη αυτήν την ιστορία είναι το εξής απλό: να κάνουν την δουλειά του ντελάλη. Να διαφημίσουν την περιοχή, να την μετατρέψουν “in” τουλάχιστον στους κύκλους τους και να ανεβάσουν κι αυτοί με τον τρόπο τους την ζήτηση (και τις αξίες ενοικίου) για τις επερχόμενες κατοικίες που επρόκειτο να κτίσει ο Τσάκωνας. Όμως στην πραγματικότητα δεν είναι τόσο απλά τα πράγματα. Αναδημοσιεύοντας από το περιοδικό antifa barricada:

«Ο μόνος λόγος που δικαιολογεί όλη αυτή την κίνηση (καλλιτεχνών, μπράβων, ακινήτων και κεφαλαίων) στην περιοχή, είναι ότι εκεί δραστηριοποιούνται άλλες πλευρές της οικονομίας. Δραστηριοποιείται η οικονομία του εγκληματος, που έχοντας έσοδα από οποιεσδήποτε παράνομες επιχειρήσεις (από τζόγο μέχρι γυναίκες και από drugs μέχρι εμπόριο όπλων) βρίσκει ένα προνομιακό πεδίο να «ξεπλύνει» τα μαύρα λεφτά, μετατρέποντάς τα σε νομιμότατες κατάλευκες επιχειρήσεις. Ο τρόπος που αυτό συμβαίνει είναι σχετικά απλός.
Σε ό,τι αφορά τα ακίνητα για παράδειγμα, είναι γνωστό ότι ποτέ δεν πωλούνται στην πραγματική τους αξία. Είναι νόμος της (λευκής πρώτα και κύρια) οικονομίας ότι η αντικειμενική αξία ενός ακινήτου ουδεμία σχέση έχει με την πραγματική. Οπότε, μέσες άκρες, ο καθένας δηλώνει ότι πληρώνει όσα γουστάρει. Είτε μπορεί να αγοράζει εντελώς τσάμπα ακίνητα, μεταπωλώντας τα στη συνέχεια στις πραγματικές τους τιμές και παρουσιάζοντας έτσι νόμιμα κέρδη, είτε για φορολογικούς λόγους να παρουσιάζει διαρκείς χασούρες, είτε (πράγμα πολύ συνηθισμένο στην ιταλική μαφία) να επιδίδεται σε διαρκείς ανακαινίσεις και ανακατασκευές κτιρίων, τις οποίες όμως κάνουν εταιρείες που ελέγχονται από τον ίδιο και αποδεικνύονται τελικά πολύ κερδοφόρες. Έτσι εν μέρει εξηγείται και το γεγονός πως ιστορικά το οργανωμένο έγκλημα κινείται τόσο στον χώρο του real estate και των κατασκευών, όσο και σε αυτόν της διασκέδασης. Αυτά τα δύο πεδία, αν και ενίοτε είναι διακριτά, πολλές φορές αλληλοτροφοδοτούνται.
Το δεύτερο (το λιγότερο γνωστό) παράδειγμα αφορά την τέχνη ή καλύτερα τα έργα τέχνης. Όσο σουρεαλιστικό κι αν ακούγεται, τα έργα τέχνης είναι το super πεδίο ξεπλύματος. Για τον απλούστατο λόγο ότι στην πραγματικότητα δεν έχουν καμία αντικειμενική αξία. Η κοστολόγησή τους δεν είναι έργο καμιάς εφορίας και κανενός υπουργείου οικονομικών. Αντίθετα, αφορά ένα κλειστό κύκλο “διανοούμενων” που ορίζει τι είναι αξίας και τι όχι. Ειδικά σε ό,τι αφορά είτε νέους είτε σχετικά άγνωστους καλλιτέχνες υποθέτει κανείς πως είναι σχετικά εύκολο να εκτιναχθεί η τιμή κάποιου έργου τους. Αρκούν μερικά δημοσιεύματα στα κατάλληλα περιοδικά ή η υιοθεσία τους από γκαλερίστες ή γνωστούς μαικήνες της τέχνης για να γίνουν αυτοί διάσημοι και τα έργα τους περιζήτητα. Όσο για τους “τυχαιρούς” ή τους “προνοητικούς” που ήδη έχουν κάποια από αυτά στην κατοχή τους, αυτοί σε μια νύχτα γίνονται πλούσιοι.»

Μπορεί εδώ κανείς να βάλει την ένσταση ότι εντάξει, αυτά είναι εκτιμήσεις, αν δεν βρεθούνε αποδείξεις δεν υπάρχει έγκλημα. Μπορεί να μην υπάρχουν αποδείξεις (ευρέως γνωστές) για το αν αυτοί που λυμαίνονται την περιοχή εδώ και μερικά χρόνια είναι περισσότερο μαφιόζοι και λιγότερο εργολάβοι, υπάρχουν όμως αποδείξεις ότι ακόμα κι έτσι εγκλήματα υπάρχουν, έστω και αν αυτά είναι στο όνομα της “λευκής” οικονομίας. Διαβάζουμε σε ένα άρθρο που είχε δημοσιεύσει η Ελένη Τζιρτζιλάκη από το Δίκτυο Νομαδική Αρχιτεκτονική τον Σεπτέμβρη του 2007 (πρώτο ReMap): «Κάποιος καλλιτέχνης μας είπε ότι όταν πήγε πρώτη φορά στον χώρο που του έδωσαν μέσα ήταν κάποιοι μετανάστες, όταν ξαναπήγε είχαν φύγει. Κάποιοι άλλοι είπαν, ότι για να φύγουν αυτοί που έμεναν μέσα, τους έκοψαν το ρεύμα.». Θέλετε κι άλλες αποδείξεις; Καθημερινή 2009 (δεύτερο ReMap) υπό τον τίτλο “Η «σκούπα» της σύγχρονης τέχνης”, στο οποίο μεταξύ άλλων αναφέρει:

«Συγκεκριμένα, στην οδό Ιάσωνος 26, ο νομάρχης σημειώνει ότι υπάρχουν δωμάτια όπου ζουν στοιβαγμένοι δεκάδες άνθρωποι. Στην Ιάσωνος 26 (τι σύμπτωση) ανακοινώνει η οργάνωση Remak ότι λειτουργεί, μέχρι τον Οκτώβριο, ο χώρος «Andersen’s contemporary». Στην Ιάσωνος 8, χώρο που επισημαίνει και πάλι ο Νομάρχης, διαβάζουμε ότι το ΕΜΣΤ (το γνώριζε η Αννα Καφέτση;) οργάνωσε έκθεση με βίντεο σχετικά με την ιστορία της performance. Και στην Ιάσωνος 5 (γνωστή διεύθυνση κακομοιριάς), μια εικαστική αναφορά στο έργο του Σαίξπηρ «Ονειρο Θερινής Νυχτός», με αρκετούς καλλιτέχνες των βιντεοπροβολών.»

Δεν μπορεί να έρχονται καλλιτέχνες από το εξωτερικό για να συμμετέχουν στο ReMap, να μαθαίνουν τι παίζει και να αποχωρούν (συνέβη φέτος) και να μην ξέρουν οι εγχώριοι. Γνώμη μας είναι ότι όλοι γνωρίζουν, αλλά σε κανένα δεν καίγεται καρφί. Και όχι απλά δεν καίγεται καρφί αλλά έχουν το θράσος να διώχνουν άστεγους και μετανάστες για να “μιλήσουν για αυτούς μέσα από την τέχνη τους”. Εντάξει το ξέρουμε, “η τέχνη είναι νεκρή”, αλλά δεν περιμέναμε να μας στοιχειώσει το πτώμα της!

Σημειώσεις:

  1. Περιοδικό “antifa barricada”, τεύχος 17, “What’s that shit”

  2. Περιοδικό “taratsa”, τεύχος 8, “απ’ τον Κεραμεικό και το Μεταξουργείο στο «ΚΜ»

  3. Βλ. για παράδειγμα “Τα παιδιά της γαλαρίας” τεύχος 15, “«Εξευγενίζοντας» του πληβείους, (ορισμένες) διαδικασίες «κυριλοποίησης» στην Αθήνα”.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>