Self radicalized terror

Όταν τρομοκράτες ριζοσπαστικοποιούνται «από μόνοι τους», ή αλλιώς μέσω Ίντερνετ..

Με αφορμή τους αδερφούς Τσαρνάεφ, η Αμερική εισάγει μία νέα ορολογία για την τρομοκρατία, αυτή του self radicalized terrorist. Ο όρος αυτός είναι ιδιαιτέρα θεαματικός στα αγγλικά, καθώς έρχεται να προστεθεί σε ένα ολόκληρο λεξιλόγιο που εμπλουτίζεται διαρκώς μετά την 11/9. Από το Homeland Security μέχρι τον Self Radicalized Τρομοκράτη, λίγες εξηγήσεις δίνονται για το εύρος των συμπεριφορών και των εκτάκτων αναγκών που περιγράφουν τέτοιες λεξιλογικές συνθέσεις. Ας αποδοθεί λοιπόν: ο αυτοριζοσπαστικοποιημένος τρομοκράτης είναι το νέο απόκτημα της ιδεολογικού οπλοστασίου της αμερικής ενάντια στην ισλαμική τρομοκρατία.

Ο όρος δεν είναι παράλογος μόνο με όρους απόδοσης στην ελληνική. Είναι παράλογος από την αρχή μέχρι το τέλος (της λογικής σκέψης) σε κάθε πιθανή γλώσσα που εκφράζεται. Τι θέλει να δείξει η αυτοπάθεια που προστίθεται μπροστά από την λέξη ριζοσπαστικοποίηση; Διότι κάνει έναν πρωτόγνωρο, για τα δεδομένα της ιστορικής αξιολόγησης του πως γεννιέται τελικά ένας «τρομοκράτης», διαχωρισμό. Χωρίζει την τρομοκρατία σε αυτήν που υποκινείται (κάτι που έχει πλούσιο ιστορικό παρελθόν όχι μόνο στις ΗΠΑ) και σε αυτήν στην οποία κανείς υποκύπτει. Ενώ τα δημοσιεύματα γύρω από την έννοια αυτή είναι στο μεγαλύτερο τους βαθμό πληροφορία και όχι ανάλυση, έχει ενδιαφέρον να αναφέρουμε περαιτέρω τι ακριβώς περιγράφει αυτός ο χαρακτηρισμός στο παράδειγμα των αδερφών Τσαρνάεφ, ακόμη κι αν είναι απλά ένα χιτάκι της αμερικανικής δημόσιας τάξης.

Σε τι διαφέρει ένας φαινομενικά απλός, καθημερινός τρομοκράτης, από έναν self-radicalized, έτσι ώστε να δικαιολογείται το άγχος του ορισμού; Ο όρος αυτός έχει ένα ενδιαφέρον, πρώτα γιατί προσδιορίζεται άμεσα από τις νέες τεχνολογίες, στο πυρήνα της μιντιακής κάλυψης του γεγονότος. Για να μην πολυλογούμε, σύμφωνα με τα αμερικανικά μίντια, self radicalized είναι οι τρομοκράτες που ξεφεύγουν από την ιδεολογική κατήχηση των mainstream τρομοκρατών (βλέπε Al Qaeda) και δεν έχουν άμεσες χωροχρονικές σχέσεις με οργανώσεις και φυσικά πρόσωπα. Ωστόσο αποκτούν σταδιακά την «τρομοκρατική τάση» και ταυτότητα από μόνοι τους, μέσω της έντονης ιντερνετικής τους ενασχόλησης με το Ισλάμ, μέχρι το σημείο να ταχθούν και να φέρουν εις πέρας κάποια τρομοκρατική ενέργεια, τις λεπτομέρειες για τη διεκπεραίωση της οποίας επίσης έχουν διδαχθεί ιντερνετικά. Πρόκειται δηλαδή για φιγούρες που είχαν σαφώς – κάπου στο πίσω μέρος – ένα γόνιμο για την ιδεολογία υπόβαθρο που δικαιολογεί τέτοιες διαθέσεις (πχ τσετσένοι), και μέσα από τον πλούτο και την έκθεση στην πληροφορία που υπάρχει στον κυβερνοχώρο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τάχθηκαν στην τζιχάντ και την τρομοκρατία. Η διαφορά τους από τον κλασσικό τρομοκράτη: Οι ίδιοι, μέσα από εξονυχιστικό search, τα κατάλληλα videάκια και τις κατάλληλες σελίδες στο facebook, πείσανε εαυτόν η μόνη λύση είναι να ζωστούν βόμβες και να ανατινάξουν κάτι, κάπου, κάπως. Αν ήθελε κανείς να πάει παραπέρα, ο ηθικός αυτουργός τελικά είναι το μέσο, το Ίντερνετ. Αλλά αυτό, φυσικά, δεν στέκει στην ποινική αντιμετώπιση, εξού και η αυτοπάθεια. Δεν είναι cyber radicalized, είναι self radicalized. Ο λόγος που δεν επεκτεινόμαστε στα πιο λεπτομερή προφίλ των «τρομοκρατών» αυτών είναι επειδή τα ίδια τα μίντια δεν επέλεξαν – και δεν θα είχαν στοιχεία για να το κάνουν, άλλωστε – να ρίξουν το βάρος τους εκεί. Τα αμερικανικά μίντια δεν ανέφεραν τόσο την καταγωγή των δύο «τρομοκρατών» με όρους κοινωνικής συγκρότησης, όσο την πορεία τους μέσα στο Ίντερνετ και πως αυτή ξεκίνησε σιγά σιγά να επηρεάζει την καθημερινότητα τους. Αυτό που τονίστηκε, ήταν η διαδικασία, μέσα από τα στοιχεία και τα uploads τους στα προφίλ τους, που έδειχνε πώς οι αδερφοί Τσαρνάεφ μετατράπηκαν από «απλοί μετανάστες» σε ισλαμιστές τρομοκράτες, στη κυριολεξία σε μερικές νύχτες. Σημασία είχε η διαδικασία αυτής της ριζοσπαστικοποίησης. Η οποία, έγινε σαφές, πως μεσολαβήθηκε πλήρως από τα νέα τεχνολογικά μέσα και το διαδίκτυο.

Άλλος ένας θεαματικός τρόπος να εκφραστεί το «κανείς δεν είναι ασφαλής». Τα ξεσπάσματα τέτοιων υποκειμένων δεν είναι αναμενόμενα, δεν προβλέπονται. Για αυτό και έχουν μαζευτεί πολλοί, με πολλά διαφορετικά κίνητρα, ιδεολογίες και φαντασιώσεις, που απασχολούν την μιντιακή καθημερινότητα. Μια δεκαετία μετά την εμφάνιση της ισλαμικής τρομοκρατίας, το Απρόβλεπτο συνεχίζει να παίζει κεντρικό ρόλο. Μόνο που πλέον έχει άλλον ένα σύμμαχο. Το αχανές περιβάλλον της διάχυσης τέτοιων ιδεών. Τον κυβερνοχώρο. Η ατζέντα της Αμερικής για την τρομοκρατία χωράει περισσότερο social media και YouTube, απ’ ότι μπορεί να φανταστεί ο πιο «αθώος» χρήστης που επικαλείται την επαναστατικότητα τους. Τι επικράτησε για τους αδερφούς Τσαρνάεφ; Η πρόσβαση τους σε μουσουλμανικά φόρουμ και βιντεάκια για το Ισλάμ και η ικανότητα των ίδιων να αναπαράγουν στο κυβερνοχώρο απόψεις και προφίλ είναι τα αποδεικτικά στοιχεία για την ενοχή τους, για τις τρομοκρατικές, αν όχι ισλαμιστικές, τάσεις τους, που βρήκαν εύφορο, ανεξέλεγκτο έδαφος για να καλλιεργηθούν.

Κανείς δεν είναι ασφαλής. Οι ιντερνετικές βάσεις δεδομένων είναι θεατές από τον καθένα και μπορούν πλέον να αποτελέσουν, ακόμα και στις πιο προφορικές, τύπου sms, διαστάσεις τους, τα αποδεικτικά στοιχεία για την ποινική δίωξη «τάσεων» που πολύ πιθανόν, όπως στην περίπτωση των αδερφών Τσαρνάεφ, να γίνουν και πράξεις. Ο χρόνος συμπυκνώνεται και τέτοιου είδους, μικρού ή μεγαλύτερου βεληνεκούς παρακαταθήκες είναι απίστευτα χρήσιμες για το κράτος, όταν αυτό επιλέγει να βάλει πήχυ στην δίωξη του τι μπορεί κανείς να λέει, να διαβάζει, αν αποθηκεύει, και τελικά να κάνει μέσα από το διαδίκτυο.

Οι αδερφοί Τσαρνάεφ ήταν τελικά, έφηβοι τρομοκράτες, τον ζήλο των οποίων δεν χρειάστηκε να εμφυσήσει καμία στιβαρή ισλαμιστική οργάνωση. Δεν χρειάστηκε να τους προσεγγίσει και να τους πείσει κανείς. Σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, οι ίδιοι επισκέφτηκαν τις λάθος σελίδες, έγιναν μέλη στις λάθος ιντερνετικές κοινότητες, φανατίστηκαν με τις λάθος επικίνδυνες ιδέες. 14 χρόνια μετά τη σφαγή του λυκείου του columbine, όπου μαθητές με ψυχολογικά παράγγελναν με άνεση αυτόματα μέσω ίντερνετ και γάζωναν τους συμμαθητές τους, η Αμερική συνεχίζει να αναδεικνύει το ρόλο του διαδικτύου στην βία και την αντιμετώπιση της από το κράτος. Και κάνει πολύ καλή δουλειά σε αυτόν τον τομέα. Μία δουλειά που, αν και σε τέτοιους φαντεζί όρους μοιάζει κωμική, θα φανεί ιδιαίτερα χρήσιμη στην διαχείριση των νέων μέσων και των χρηστών τους από τον νέο ολοκληρωτισμό.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>