Επιτέλους! Το μυστικό (τόσο μυστικό που πολλοί το παρομοιάζουν με τη CIA) εργαστήριο Google X Lab[1] της εταιρίας Google, επανδρωμένο με λαμπρούς επιστήμονες και στελέχη άλλων εταιριών (βλέπε Stanford University, M.I.T., N.Y.U., Microsoft, Nokia), ανακοίνωσε το πρώτο της σχεδόν ολοκληρωμένο project. Το λεγόμενο Project Glass. Πρόκειται, σύμφωνα με δημοσιεύματα και με τις μέχρι τώρα ανακοινώσεις του εργαστηρίου, για μία νέα τεχνολογία «επαναστατικών» γυαλιών  επαυξημένης πραγματικότητας που θα λύσει τα χέρια των τεχνοφρίκουλων, που μέχρι τώρα ταλαιπωρούνταν με τα iphones, τα smartphones και τα tablets. Όντως, είναι μεγάλη ταλαιπωρία να πρέπει ο χρήστης να χρησιμοποιεί τα χέρια του (έχοντας ήδη ακινητοποιήσει όλο το υπόλοιπο σώμα). Έπρεπε απαραίτητα να σχεδιαστεί μία φορητή συσκευή που θα αλληλεπιδρά κατ’ αποκλειστικότητα φωνητικά με το χρήστη και θα του παρέχει όλα τα κομφόρ που έχει συνηθίσει τόσα χρόνια από τα -αναγκαία πλέον για πολλούς- smartphones. Η καινοτομία, όμως, δεν βρίσκεται στις φωνητικές εντολές που θα δίνει ο χρήστης, αλλά στο ότι η συσκευή θα φοριέται στο κεφάλι και συγκεκριμένα στο πρόσωπο στο ύψος των ματιών, κάτι σαν μαγικά γυαλιά – πολυεργαλείο.[2] Φυσικά συνοδευόμενα με το απαραίτητο design. Οι μέχρι τώρα φωτογραφίες (το προϊόν βρίσκεται ακόμα σε στάδιο ανάπτυξης) παρουσιάζουν έναν κομψό μεταλλικό σκελετό, ο οποίος μπροστά και άνω από το ένα μάτι συγκρατεί μία μικροσκοπική ημιδιάφανη οθόνη. Κρατήστε το «ημιδιάφανη». Γιατί αυτή η οθόνη δεν θα παίζει μόνο το ρόλο της προβολής, ένα είδος οθόνης κινητού, αλλά μέσα από αυτήν ο χρήστης θα έχει περιμετρική όραση του περιβάλλοντος στο οποίο κινείται, ενώ ταυτόχρονα θα εμφανίζονται σε αυτήν οι πολλαπλές λειτουργίες της συσκευής.

Οι λειτουργίες αυτές κινούνται σε ένα φάσμα παρόμοιο με αυτό των κινητών τηλεφώνων τελευταίας τεχνολογίας. Περιήγηση στο ίντερνετ, πλοηγός GPS για τις βέλτιστες διαδρομές, ανταλλαγή σύντομων μηνυμάτων, βιντεοκλήσεις, πληροφορίες για δημόσιες υπηρεσίες και καταστήματα, εικονικές περιηγήσεις σε καταστήματα, δυνατότητα λήψης φωτογραφιών και βίντεο αυτού που εκείνη τη στιγμή προβάλλεται στην οθόνη (αυτού δηλαδή που κοιτάει ο χρήστης μέσα από τα γυαλιά), διεκπεραίωση συναλλαγών (όπως π.χ. η κράτηση εισιτηρίων για κάποιο θέαμα) και άλλα πολλά που ακόμα δεν έχουν ανακοινωθεί από το εργαστήριο. Και όλα αυτά δίνοντας απλά φωνητικές εντολές σε ένα μηχάνημα που παρουσιάζεται σαν προέκταση του ματιού και είναι τόσο έξυπνο, ώστε να μπορεί να αποκωδικοποιεί με συνέπεια της απαιτήσεις του ιδιοκτήτη του. Μας θυμίζει λίγο τον άγρυπνο φροντιστή ενός ιδιότροπου σταρ ή την υπεύθυνη-για-όλα ιδιαιτέρα ενός απαιτητικού (αλλά κατά τα άλλα ανίκανου) μεγαλοστελέχους. Αν δεν υπήρχαν αυτοί στο παρασκήνιο, οι «μεγάλοι» θα ήταν ολοκληρωτικά ανήμποροι. Στην πραγματικότητα είναι, αλλά αυτό δεν φαίνεται στη λαμπερή τους εικόνα.

Θα μπορούσαν, λοιπόν, τα Google Glasses να είναι ο καλύτερος φίλος για την πόλη – και όχι μόνο. Τόσες δυνατότητες οι οποίες, αν δεν υπήρχαν, θα ήταν τόσο δύσκολη η ζωή αυτών που τις χρησιμοποιούν. Και εκεί εντοπίζεται το πρόβλημα. Γιατί μία από τις πολυτιμότερες εμπειρίες, η περιπλάνηση στην πόλη και η εξοικείωση με αυτήν μέσα από σκόπιμες ή τυχαίες διαδρομές, η εύρεση της – καθαρά προσωπικής – βολικότερης και συνάμα πιο ελκυστικής για τον καθένα πορείας, η συνεχής αναζήτηση και επαναδιαπραγμάτευση των κανόνων του δρόμου και των γειτονιών, η όξυνση της παρατηρητικότητας και η έκπληξη μπροστά σε κάτι καινούριο που θα συναντήσει ο περαστικός μπροστά του, όλα αυτά έχουν καταλήξει να μεσολαβούνται από μία συσκευή που παίρνει το ρόλο του ξεναγού και σε απαλλάσσει από τις περιττές κινήσεις. Σε φορτώνει με τόσο μεγάλο όγκο πληροφοριών, που καταλήγει ανθρωπίνως αδύνατο να τις «αποθηκεύσεις» στη μνήμη. Αλλά δεν χρειάζεται κιόλας. Γιατί ο προσωπικός σου ξεναγός θα είναι πάντα στη διάθεσή σου. Για να σου ξαναδώσει τις ίδιες πληροφορίες, όπως τόσες άλλες φορές, που εσύ δεν χρειάστηκε να απομνημονεύσεις και δεν μπόρεσες κιόλας, αφού αυτές οι πληροφορίες δεν πέρασαν ποτέ από την εμπειρική σου μνήμη. Παρά μόνο από την προσωρινή. Και πόσο χαμένος θα νιώσει ξαφνικά ο χρήστης, αν κάποια μέρα η συσκευή τα τινάξει..;

Από την άλλη, το ίντερνετ είναι σίγουρα ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο. Από την διεκπεραίωση καθημερινών συναλλαγών μέχρι ακόμα και τη σύντομη επικοινωνία με φίλους – που σε καμία περίπτωση δεν αντικαθιστά την προσωπική επαφή – όλοι λίγο πολύ νιώθουμε ευχάριστα και τυχεροί που υπάρχει στην καθημερινότητα μας. Με την εγκαθίδρυση των κινητών 3ης γενιάς τα οποία παρείχαν υψηλής ταχύτητας ίντερνετ, η περιήγηση στον παγκόσμιο ιστό άρχισε να ξεφεύγει από τους τέσσερις τοίχους του σπιτιού και να συντροφεύει – σε σημείο εξάρτησης – τους χρήστες σε οποιαδήποτε φαινομενικά κενή στιγμή της ημέρας. Έτσι, το διάβασμα ενός βιβλίου ή η απλή παρατήρηση  της διαδρομής ή των συνεπιβατών μέσα στο τρόλεϊ, στη διαδρομή από και προς τη δουλειά, παραγκωνίστηκε σε σημείο που έγιναν γραφικά. Το σερφάρισμα και το chat στα «μέσα κοινωνικής δικτύωσης» πήραν τη θέση τους. Ατομικά, αποξενωμένα και στείρα. Τι γίνεται, όμως, όταν αυτό το μέσο γίνεται προέκταση του προσώπου και διαμεσολαβεί κάθε κίνηση, κάθε ενέργεια, κάθε προσπάθεια για εξωστρέφεια; Μήπως ο μελλοντικός χρήστης θα νιώθει τυφλός χωρίς τη μηχανή και ανίκανος να αρθρώσει λέξη χωρίς να είναι σίγουρος  ότι θα λάβει απάντηση και σαφείς οδηγίες;

Πέρα από τις ηθικές προεκτάσεις – που μεμονωμένα μπορεί να φαντάζουν δημιουργήματα νοσηρής φαντασίας – ρίχνοντας μια ματιά στο παρελθόν και συγκρίνοντας το με το παρόν, αυτές οι προεκτάσεις γίνονται βάσιμες και αναμενόμενες. Στο μεταξύ, υπάρχουν και οι λειτουργικές. Φανταστείτε έναν τύπο να κυκλοφορεί στο δρόμο με τα designάτα γυαλιά του και να πέφτει σε κολώνες ή ακόμα και πάνω σας, επειδή το οπτικό του πεδίο είναι κατειλημμένο από ένα χάρτη GPS. Οι μελέτες των «ειδικών αναφέρουν, βέβαια, ότι αυτό δεν θα αποτελεί πρόβλημα, καθώς η οθόνη προσαρμόζεται, όπως αναφέραμε, μόνο στο ένα μάτι και η επιστήμη έχει δείξει ότι τα μάτια είναι αυτόνομα μεταξύ τους. Θα είναι τα Google Glasses η αιτία για την αύξηση του πληθυσμού με στραβισμό;! Θα αναφέρεται αυτό στις παρενέργειες του προϊόντος;

Τελικά, ποιος ο λόγος να αντιλαμβανόμαστε το περιβάλλον μέσα από έναν φακό με ανεπτυγμένες δυνατότητες; Θέλουμε να δούμε τον κόσμο με άλλο μάτι; Θέλουμε να είχαμε γεννηθεί λειτουργικά άρτιοι μέσα σε ένα εργαστήριο αλλά επειδή αυτό δε συνέβη αξιοποιούμε την τεχνολογία, την οικονομική μας άνεση και το ανικανοποίητο της φύσης μας ώστε να έρθουμε ένα βήμα πιο κοντά στο φαντασιακό του υπερανθρώπου; Ή μήπως βαριόμαστε τόσο πολύ με τις επιλογές μας που αποζητάμε πάντα τρόπους εξέλιξης χωρίς να κάνουμε καν τον κόπο να τους ανακαλύψουμε οι ίδιοι;

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Το Google X Lab είναι το στοίχημα της Google με τον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης (Artificial Intelligence, AI). Η μυστικότητα του φτάνει σε σημείο που υπάλληλοι της Google δε γνώριζαν την ύπαρξη του εργαστηρίου πριν από την ανακοίνωση του Project Glass. Η ακριβής του τοποθεσία δεν είναι γνωστή. Όλη αυτή η συνομωσιολογία γίνεται κατανοητή αν αναλογιστεί κανείς ότι μέσα από τέτοια εργαστήρια γίνονται τα κουμάντα για την επικράτηση του ισχυρότερου της επιστήμης και ότι ο τομέας της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι, εδώ και κάποια χρόνια, ένας ανερχόμενος κλάδος στον οποίο επενδύει πολλά λεφτά – μεταξύ άλλων και το – στρατιωτικοαστυνομικό σύμπλεγμα. Μία ενδεχόμενη αποτυχία του εργαστηρίου θα μπορούσε να οδηγήσει στην πτώση του κολοσσού της Google.

[2] Κάποιοι –ανταγωνιστικοί προφανώς – επιστήμονες κατηγορούν το εργαστήριο της Google για μεγάλα λόγια και για υποσχέσεις προς το αγοραστικό κοινό που δεν θα μπορέσουν να τηρήσουν. Εμείς τρομάζουμε με την ιδέα ότι θα μπορέσουν να τηρήσουν τις υποσχέσεις και να υλοποιήσουν τις ανακοινώσεις τους. Τρομάζουμε γιατί βλέπουμε πολλές ταινίες επιστημονικής φαντασίας. Και γιατί το αγοραστικό κοινό είναι αδηφάγο και πάντα θα ζητάει το κάτι παραπάνω. Και γιατί είναι τρελοί αυτοί οι επιστήμονες.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *