Ο αναβρασμός στις τάξεις των καθηγητών της τριτοβάθμιας αυτή τη φορά έχει ταπεινή αλλά σημαντική αιτία: η μείωση των μισθών τους (κατά μέσο όρο κατά 17%) είναι προ των πυλών την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, σαν μέρος της “εξοικονόμησης 11,5 δισ. ευρώ” στα έξοδα του ελληνικού κράτους. Όπως είναι λογικό κι ανθρώπινο, οι πανεπιστημιακοί δεν γουστάρουν καθόλου. Όμως “δεν φτάνει να έχεις δίκιο”. Πρέπει να ξέρεις και που θα το βρεις. Κι εδώ υπάρχουν ορισμένα ζητηματάκια.

Το πρώτο είναι το γεγονός ότι οι καθηγητές της τριτοβάθμιας (όχι όμως και της πρωτοβάθμιας ή της δευτεροβάθμιας) ανήκουν στα περιβόητα “ειδικά μισθολόγια”. Παρέα με τους δικαστικούς, τους μπάτσους, τους καραβανάδες και τους “αρχιερείς”. Τι ακριβώς είναι τα “ειδικά μισθολόγια” δεν ξέρουμε. Όμως η περιορισμένη λίστα των επαγγελματικών κλάδων που περιλαμβάνονται σ’ αυτά δεν αφήνει αμφιβολίες: πρόκειται για “μισθολόγια ειδικής μεταχείρισης”. Και επειδή κάθε ειδική μεταχείριση είναι τέτοια σε σχέση με τους “υπόλοιπους” (εν προκειμένω τους υπόλοιπους δημόσιους υπαλλήλους), είναι βέβαιο ότι και οι πανεπιστημιακοί έχουν (ή είχαν ως τώρα) κάποιο σημαντικά προνομιακό μισθολογικό καθεστώς – το οποίο ούτε περιέγραψαν δημόσια ποτέ, ούτε πρόκειται να το περιγράψουν τώρα, όπως άλλωστε και κανένας άλλος των “ειδικών μισθολογίων”. Ευνοημένοι λοιπόν, ένα είδος “αγαπημένων παιδιών”, σαν τμήμα μιας σχετικά ολιγομελούς ελίτ (άλλοι την υπολογίζουν γύρω στα 200.000 άτομα, άλλοι γύρω στις 300.000) υπαλλήλων του κράτους. Τέτοιες “ιδιαιτερότητες” πάντως δεν είναι εύκολο να συγκεντρώσουν συμπάθειες, ειδικά εάν παραμένουν επιμελώς κρυφές και μυστηριώδεις. Επιπλέον, εάν ο ατσάλινος βραχίονας του κράτους ή οι “ποιμένες” είναι αναμενόμενο να είναι κρυψίνοες σε ότι αφορά την τσέπη τους (και όχι μόνο), για το προφίλ των πανεπιστημιακών το “ειδικό μισθολόγιο” συνιστά μια περίπτωση όπου το “νόμιμο” δεν είναι κατ’ ανάγκη και “ηθικό”… εάν αυτό θυμίζει κάτι τις…

Το δεύτερο αφορά το επιχείρημα (των καθηγητών της τριτοβάθμιας) ότι δεν έχουν πάρει αύξηση εδώ και χρόνια, συνεπώς… Ο πρόεδρος του συνδικάτου τους (ποσδεπ) Σταυρακάκης το παρουσίασε ως εξής στην καθεστωτική “Καθημερινή” στις 9 Σεπτέμβρη:

“… Πιο συγκεκριμένα, οι μεταβολές των συνολικών δαπανών για μισθοδοσία, λόγω Μνημονίου, κατά την περίοδο 2009-2010 είναι: Βουλευτές: -9,0%, Δικαστικοί: -25,5%, Διπλωματικοί: -16,1%, μέλη ΔΕΠ, ΕΠ ΤΕΙ και Ερευνητές: -11,7%, Γιατροί του ΕΣΥ: -8,1% και Ενστολοι: -11,0%.
Ωστόσο, από τα ίδια στοιχεία προκύπτει ότι οι συνολικές δαπάνες μισθοδοσίας για την κατηγορία των πανεπιστημιακών και των ερευνητών είναι οι μόνες που είναι χαμηλότερες ακόμα και από τα επίπεδα του 2006! Αυτό συνέβη επειδή η κατηγορία αυτή είναι η μόνη μεταξύ των κρατικών λειτουργών στην οποία δεν δόθηκαν την περίοδο 2008-9 αυξήσεις, ενώ σε άλλες κατηγορίες οι αυξήσεις στους βασικούς μισθούς κυμαίνονται από 25% έως και 100%! Επιπροσθέτως, κατά την ίδια περίοδο σημειώθηκε σημαντική αύξηση του ακαδημαϊκού προσωπικού των ΑΕΙ.”

Μάλιστα, σε μια υποδειγματική εκδήλωση συντεχνιασμού, σχολιάζει (μάλλον πικρόχολα):

“Οι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, παρά τις αντίθετες εντυπώσεις που τεχνηέντως καλλιεργούνται για ποικίλους λόγους και από διάφορες πλευρές, δεν ανήκουν στις παραπάνω αναφερόμενες ευνοημένες ομάδες, καθότι οι αμοιβές μας έχουν ουσιαστικά καθηλωθεί στο μισθολόγιο του 2004, ενώ στο διάστημα 2008-2009 άλλες κατηγορίες ειδικών μισθολογίων έτυχαν σημαντικών έως προκλητικών αυξήσεων (μέχρι και 100%), σε σημείο που ένας καθηγητής πανεπιστημίου αμείβεται όσο ένας νεοδιοριζόμενος πρωτοδίκης. (…) Παλαιότερα οι αποδοχές μας, όχι μόνο στη βάση του μισθολογίου αλλά και στην κορυφή, ήταν στο ίδιο επίπεδο με τους μισθούς άλλων ομάδων λειτουργών του Δημοσίου με διακεκριμένα προσόντα ή καθήκοντα (δικαστικοί, βουλευτές κ.λπ.). Οι αλλαγές που προέκυψαν στη συνέχεια είναι αποτέλεσμα αφενός αμφιλεγόμενων δικαστικών αποφάσεων θεσμικών οργάνων (βλ. τις αντικρουόμενες αποφάσεις του Ανωτάτου Ειδικού Μισθοδικείου υπ’ αριθμ. 13/7.11.2006, 17/5.12.2006 και 23/5.12.2006) καθώς και μιας ανεξήγητης(;), ακόμα και σε μια στοιχειωδώς ευνομούμενη χώρα, εύνοιας από το πολιτικό σύστημα προς συγκεκριμένη μερίδα λειτουργών του Δημοσίου αλλά και για ίδια οφέλη!”

Ο ξεπεσμός του προφέσορα που πληρώνεται σαν πρωτοδίκης μας φέρνει ενδιαφέροντες συνειρμούς, αλλά θα τους προσπεράσουμε. Δεν έχουμε άλλωστε λόγο να αμφισβητήσουμε την “καθήλωση” των μισθών των πανεπιστημιακών – έχουμε όμως μια εύλογη απορία: γιατί οι πανεπιστημιακοί έδειξαν τέτοια γενναιοδωρία (απέναντι στον εργοδότη τους), και μάλιστα σε εποχές φαινομενικά παχιών αγελάδων (2005, 2006, 2007…), και δεν ζήτησαν κι αυτοί κάποιες αυξήσεις; Αλτρουϊσμός; Δύσκολο να το φάμε… Μάλλον κάτι άλλο συμβαίνει. Από το 2004 και μετά τα μεταπτυχιακά στην ελλάδα απογειώθηκαν, και απ’ αυτά μόνο ένα ποσοστό της τάξης του 10% είναι δωρεάν. Τα υπόλοιπα πληρώνονται, εξασφαλίζοντας στους πανεπιστημιακούς που τα κάνουν τα ανάλογα “ειδικά επιδόματα”. Όχι και άσχημα, όπως και να το κάνουμε…

Επιπλέον κανένας πανεπιστημιακός οποιασδήποτε κατηγορίας δεν ζει μόνο με τον μισθό του “δάσκαλου” – κάτι τέτοιο είναι νόμιμο πάντως. Τα ιδιωτικά τους επαγγέλματα επιτρέπονται, και ο τίτλος του “πανεπιστημιακού” προσφέρει, όπως και να ’ναι, έξτρα κύρος – και έξτρα έσοδα.
Κι ενώ (το δεχτήκαμε ήδη) η μισθολογική “καθήλωση” μπορεί να είναι γεγονός, η τακτική των μισών αληθειών (δηλαδή των ολόκληρων ψεμάτων) δεν τιμά κανέναν. Πολύ λιγότερο τους πανεπιστημιακούς. Κατανοητή η πιθανότητα να έχουν “πέσει οι δουλειές” τους εκτός ιδρυμάτων, οπότε ο σταθερός μισθός να έχει μεγαλύτερη αξία τώρα – όμως δεν είναι καθόλου φρόνιμο να κρύβονται τέτοιοι ταπεινοί υπολογισμοί. Όσο να ‘ναι όλο και κάποιος μπορεί να τους σκεφτεί από μόνος του, βγάζοντας άσχημα συμπεράσματα για την ηθική των κρυβόμενων…

Το τρίτο αφορά τα διάφορα “προγράμματα”, που σημαίνει τα έξτρα έσοδα των πανεπιστημιακών που εμπλέκονται σ’ αυτά. Τίποτα παράξενο ούτε εδώ – και πάλι όμως η εικόνα του “φουκαρά πανεπιστημιακού” που σε λίγο δεν θα μπορεί να ταΐσει τα παιδιά του, παραείναι γκροτέσκα και σικέ για να γίνει πιστευτή.

Το τέταρτο αφορά την ποιότητα όλων αυτών των χιλιάδων ανθρώπων που, με τον α ή β τρόπο (συχνά όχι και τόσο ενάρετο) είναι καθηγητές σε αει και τει. Δεν έχουμε αμφιβολία ότι ανάμεσά τους υπάρχουν “καλοί άνθρωποι” – χωρίς ειρωνεία, και με την σχετικότητα της καλοσύνης που είναι αναμενόμενη στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Υπάρχουν όμως και πολλά καραμπινάτα καθάρματα, κυκλώματα που βρωμάνε υπόκοσμο, ήθη και έθιμα που θα προκαλούσαν εμετό σε οποιονδήποτε αξιοπρεπή άνθρωπο (εάν τύχαινε αυτός ο άνθρωπος να ΜΗΝ είναι πανεπιστημιακός…), τσιράκια και γλύφτες του κερατά, deal και πρακτικές που κανονικά ανήκουν στην αρμοδιότητα της αστικής δικαιοσύνης (η οποία, ουφ!, δεν ανακατεύεται, αφού πληρώνεται κι αυτή με “ειδικό” τρόπο). Η ρητορική του “σε κάθε δουλειά υπάρχουν και καλοί και κακοί” δεν βοηθάει καθόλου στο να δείξει τις σχέσεις που έχουν οι “καλοί” με τους “κακούς” και το ανάποδο. Κι εκεί είναι το θέμα.

Η ανοχή και η συνενοχή είναι κανόνας σε όλους τους επαγγελματικούς κλάδους – και οι πανεπιστημιακοί δεν είναι εξαίρεση. Είναι επίσης κανόνας ότι αργά ή γρήγορα κερδίζουν οι “κακοί”: είναι πιο αποφασισμένοι και πιο επιτήδειοι στο να εκμεταλλεύονται τις περιστάσεις, σε σχέση με τους (ας τους υποθέσουμε) “αθώους καλούς”. Τελικά, κάθε φορά που εμφανίζεται στην πρώτη γραμμή κάποιο “κλαδικό συμφέρον” οι “καλοί άνθρωποι” είναι το τέλειο άλλοθι για να μην κρατάει κανείς την μύτη του. Όμως αυτό έχει γίνει τόσες φορές πια, που…

Το τελευταίο αφορά φυσικά τις σχέσεις εξουσίας που υπηρετούν οι πανεπιστημιακοί, εντός και εκτός ιδρυμάτων. Φυσικά αυτές είναι συνώνυμες της μισθολογικά “ειδικής μεταχείρισής” τους, οπότε είναι σα να πιάνουμε το θέμα δυο φορές. Όμως – για να το πούμε κομψά – η σεξουαλική παρενόχληση των φοιτητριών θα μπορούσε να είναι από μόνη της ΤΟ θέμα για να τα έχουν σπάσει εδώ και πολλά χρόνια οι “καλοί” με τους “κακούς”. Ακόμα και ο άνθρωπος που υπέγραψε, σαν υπουργός οικονομικών, εκείνους τους νόμους που τώρα δοκιμάζεται η πρακτική τους εφαρμογή, ο κύριος Βενιζέλος, σαν πανεπιστημιακός στη Νομική της Θεσσαλονίκης θα πρέπει να έχει μείνει αξέχαστος για τις σεξουαλικές του επιδόσεις. Ποιος ξέρει πως θα ήταν το τοπίο της πολιτικής εξουσίας σήμερα εάν τότε του είχαν κόψει οι “συνάδελφοι” του τα πόδια (έστω), ε;

Υπάρχει κι εδώ ένα ηθικό δίδαγμα, όχι πρωτότυπο αλλά χρήσιμο. Το να σου κόβουν τα λεφτά (τον μισθό) είναι πράγματι ζόρικο, και δικαιολογεί κάθε θυμό. Όμως εάν με την θέλησή σου κάνεις επωφελείς βουτιές στα σκατά, ο θυμός σου έχει πλήρες άρωμα αποχέτευσης. Αυτό δεν είναι ίσως εμπόδιο στο να “κερδίσεις” – είναι όμως σοβαρό εμπόδιο στο να γίνεις συμπαθής και να βρεις συμμάχους που να μην υπνοβατούν…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *